Jak nastroić gitarę basową? Strój E A D G, bas 5-strunowy i strojenie bez stroika

Aby nastroić gitarę basową, ustaw struny od najgrubszej na dźwięki E A D G, czyli o oktawę niżej niż cztery najgrubsze struny gitary. W basie 5-strunowym dochodzi niska struna H (na stroiku B): H E A D G. Najszybciej zrobisz to stroikiem chromatycznym, a bez stroika metodą 5. progu lub flażoletów.

Poniżej znajdziesz tabelę dźwięków i częstotliwości dla basu 4-, 5- i 6-strunowego, instrukcje dla każdej metody strojenia oraz popularne stroje obniżone. Na końcu wyjaśniamy, dlaczego bas szybko się rozstraja i jak temu zapobiec.

Jakie dźwięki mają struny gitary basowej?

Struny basu 4-strunowego, od najgrubszej do najcieńszej, to E, A, D i G. Bas 5-strunowy ma dodatkowo niską strunę H, a 6-strunowy także wysoką strunę C.

Częstotliwości podano dla stroju opartego na dźwięku A o częstotliwości 440 Hz, który jest standardem w muzyce rozrywkowej. Liczba przy nazwie dźwięku oznacza oktawę: E1 to najniższe E na basie 4-strunowym, a najgrubsza struna gitary to E2, oktawę wyżej.

W polskim nazewnictwie najniższa struna basu 5-strunowego to H, ale stroiki pokazują ją jako B, zgodnie z zapisem angielskim. To ta sama struna i ten sam dźwięk.

Jak nastroić gitarę basową stroikiem?

Stroikiem chromatycznym nastroisz bas najszybciej i najdokładniej: grasz pustą strunę, a stroik pokazuje, czy dźwięk jest za wysoki, czy za niski. Stroik chromatyczny rozpoznaje wszystkie dźwięki skali, więc sprawdzi się także w strojach obniżonych.

1. Załóż stroik na klips na główkę basu albo podłącz bas do stroika podłogowego.
2. Zagraj pustą strunę E i odczekaj, aż wskazanie się ustabilizuje.
3. Jeśli stroik pokazuje dźwięk za wysoki, poluzuj strunę, zejdź nieco poniżej docelowego dźwięku i dociągnij ją do niego od dołu.
4. Jeśli dźwięk jest za niski, dociągaj strunę kluczem, aż stroik pokaże środek skali.
5. Powtórz to dla strun A, D i G, a w basie 5- lub 6-strunowym także dla H i C.
6. Sprawdź jeszcze raz wszystkie struny, bo zmiana naciągu jednej lekko wpływa na pozostałe.

Najniższe struny, E, a zwłaszcza H, bywają trudne do odczytania dla prostych stroików. Wskazanie skacze, bo dźwięk ma niską częstotliwość i silne alikwoty. Pomaga zagranie flażoletu na 12. progu: brzmi oktawę wyżej, więc stroik odczytuje go stabilniej, a nazwa dźwięku pozostaje ta sama.

Do basu wybierz stroik chromatyczny o szerokim zakresie. Przykładowo NEXON UTV-201 działa według opisu producenta w zakresie A0–C8, więc obejmuje też strunę H. Popularne stroiki na klips to również D'Addario PW-CT-17 i Ibanez PU3.

Na scenie wygodniejszy jest stroik podłogowy, który wycisza sygnał podczas strojenia, np. RockBoard Stage Tuner ST-01 V2 lub Korg Pitchblack PB-XS. Pełny wybór znajdziesz w kategorii tunery, stroiki i metronomy.

Jak nastroić bas aplikacją w telefonie?

Aplikacja do strojenia działa jak stroik, ale słucha basu przez mikrofon telefonu, więc najlepiej sprawdza się w cichym pomieszczeniu i przy wzmocnionym sygnale. Bas bez wzmacniacza gra cicho i nisko, co utrudnia odczyt.

1. Wybierz w aplikacji tryb chromatyczny albo tryb basu 4- lub 5-strunowego.
2. Podłącz bas do wzmacniacza i połóż telefon blisko głośnika albo zbliż go do korpusu basu.
3. Graj każdą strunę mocno i pozwól jej wybrzmieć.
4. Przy strunach E i H graj flażolet na 12. progu, jeśli wskazanie jest niestabilne.
5. Dostrój wszystkie struny i sprawdź je jeszcze raz.

Aplikacja to dobre rozwiązanie awaryjne, ale w hałasie, np. na próbie, przegrywa ze stroikiem na klips, który odczytuje drgania gitary, a nie dźwięk z otoczenia.

Jak nastroić bas bez stroika: metoda 5. progu i flażolety?

Bez stroika nastroisz bas względem jednej, poprawnie nastrojonej struny, porównując ją z kolejną metodą 5. progu albo flażoletów. Obie metody ustawiają struny względem siebie, więc najpierw potrzebujesz dźwięku odniesienia, np. z pianina, gitary lub kamertonu.

Metoda 5. progu

W metodzie 5. progu dociskasz niższą strunę na 5. progu i dostrajasz do niej kolejną, pustą strunę. Działa to dlatego, że każda struna basu w stroju standardowym brzmi o kwartę, czyli pięć półtonów, wyżej od poprzedniej.

1. Nastrój strunę E według dźwięku odniesienia.
2. Dociśnij strunę E na 5. progu. To dźwięk A, więc pusta struna A powinna brzmieć tak samo.
3. Dociśnij strunę A na 5. progu i dostrój do niej pustą strunę D.
4. Dociśnij strunę D na 5. progu i dostrój do niej pustą strunę G.
5. W basie 5-strunowym struna H dociśnięta na 5. progu daje E, a w 6-strunowym struna G na 5. progu daje C.

Strojenie basu flażoletami

Strojenie flażoletami jest dokładniejsze od metody 5. progu, bo porównujesz dwa czyste, wysokie dźwięki, w których łatwo usłyszeć różnicę. Flażolet to dźwięk wydobyty przez lekkie dotknięcie struny dokładnie nad progiem, bez dociskania jej do podstrunnicy.

1. Zagraj flażolet na 5. progu niższej struny i od razu flażolet na 7. progu kolejnej struny.
2. Słuchaj dudnienia, czyli pulsującego „ła-ła” w dźwięku. Pojawia się, gdy oba flażolety są prawie, ale nie całkiem zgodne.
3. Kręć kluczem wyższej struny: im wolniejsze dudnienie, tym bliżej celu.
4. Gdy dudnienie zniknie, przejdź do kolejnej pary strun.

Flażolety 5. i 7. progu dają interwały czyste, które różnią się od stroju stroika o kilka centów. Na basie ta różnica jest zwykle niesłyszalna, ale przy graniu z zespołem warto na koniec sprawdzić strój stroikiem. Cent to jedna setna półtonu.

Strojenie ze słuchu do innego instrumentu

Ze słuchu nastroisz bas do pianina, keyboardu lub gitary, pamiętając, że bas brzmi oktawę niżej. Cztery najgrubsze struny nastrojonej gitary to E, A, D i G, czyli te same dźwięki co bas, tylko o oktawę wyżej.

Prostym źródłem dźwięku odniesienia jest też kamerton, np. König & Meyer 16800 440 Hz. Daje on dźwięk A, do którego dostroisz flażolet na 5. progu struny A, brzmiący dwie oktawy wyżej od pustej struny. Strojenie gitary opisuje osobno poradnik jak nastroić gitarę.

Jakie są stroje obniżone dla basu?

Najpopularniejsze stroje obniżone dla basu to Drop D, strój o pół tonu niżej, D standard i Drop C. Bas stroisz zawsze tak samo jak gitarzysta, żeby niskie dźwięki obu instrumentów się zgadzały.

Aby nastroić bas do Drop D, obniż strunę E o cały ton, aż stroik pokaże D. Pozostałe struny zostają bez zmian. Najgrubsza struna, nastrojona do D, powinna wtedy brzmieć dokładnie oktawę niżej niż pusta struna D.

W basie 5-strunowym wiele obniżonych dźwięków jest już dostępnych na strunie H, więc przestrajanie nie zawsze jest potrzebne. Przy niskich strojach na basie 4-strunowym rozważ grubsze struny, opisane w poradniku jakie struny do gitary basowej wybrać. Stroje gitarowe zebraliśmy we wpisie stroje alternatywne w gitarze.

Dlaczego bas szybko się rozstraja?

Bas najczęściej rozstraja się przez nowe, jeszcze nierozciągnięte struny, zbyt małą liczbę zwojów na kluczach albo zmiany temperatury i wilgotności. Rzadziej winne są zużyte klucze, zacinające się siodełko lub zmiana ugięcia gryfu.

• Nowe struny przez pierwsze dni się rozciągają. Po założeniu podciągnij każdą delikatnie nad podstrunnicę i dostrój kilka razy.
• Struna ma za mało zwojów na kluczu albo zwoje nachodzą na siebie. Na basie zwykle wystarczą 2-3 równe zwoje w dół wałka.
• Strój jest ustawiany „z góry”. Zawsze dochodź do dźwięku od dołu, żeby usunąć luz w mechanizmie klucza.
• Bas zmienia temperaturę, np. z zimnego samochodu na ciepłą scenę. Daj mu kilkanaście minut na aklimatyzację przed strojeniem.
• Struna zacina się w nacięciu siodełka i przeskakuje z cichym trzaskiem przy strojeniu.
• Kulka struny nie dosiadła w mostku i dopiero osiada podczas grania.
• Gryf zmienia ugięcie przy zmianie pory roku, co przestawia strój i wysokość strun.