Stroje alternatywne w gitarze - Drop D, Open G, DADGAD, Eb i Drop C

Najpopularniejsze stroje gitarowe poza standardowym E A D G H E to Drop D (D A D G H E), strój Eb pół tonu niżej, D standard, Drop C, stroje otwarte Open G, Open D i Open E oraz DADGAD. Stroje obniżone służą głównie do rocka i metalu, a stroje otwarte i DADGAD do bluesa, gry slide i folku.

Każdy strój alternatywny uzyskasz ze stroju standardowego, zmieniając wysokość wybranych strun o pół tonu lub cały ton. Poniżej znajdziesz tabelę wszystkich strojów, instrukcje przestrojenia i podpowiedź, jakie struny założyć do strojów niskich.

Jakie są najpopularniejsze stroje gitarowe?

Najczęściej używane stroje gitarowe to osiem układów zebranych w tabeli: od Drop D, który zmienia tylko jedną strunę, po stroje otwarte, w których puste struny tworzą akord. Dźwięki podajemy od struny 6, najgrubszej, do struny 1, najcieńszej.

W tabeli używamy zapisu angielskiego, bo tak oznaczają dźwięki stroiki. Angielskie B to polskie H, a znak „b” oznacza obniżenie o półton, np. Eb to polskie Es. Półton to najmniejsza odległość między dźwiękami w muzyce zachodniej, odpowiadająca jednemu progowi na gryfie.

Do przestrajania wystarczy stroik chromatyczny, czyli stroik rozpoznający każdy dźwięk skali, a nie tylko dźwięki stroju standardowego. Jak pracować ze stroikiem i klawiszami, opisuje poradnik jak nastroić gitarę.

Jak nastroić gitarę w Drop D?

Aby nastroić gitarę w Drop D, obniż tylko najgrubszą strunę o cały ton, z E do D, a pozostałe pięć strun zostaw w stroju standardowym. To najprostszy strój alternatywny i dobry punkt startowy.

1. Nastrój gitarę do stroju standardowego.
2. Poluzuj kluczem strunę 6, aż stroik pokaże dźwięk D. Na gryfie to obniżenie o dwa progi.
3. Sprawdź wynik słuchem: pusta struna 6 powinna brzmieć dokładnie oktawę niżej niż pusta struna 4, też D.
4. Dla dokładniejszej kontroli zagraj flażolet na 12. progu struny 6, czyli dźwięk wydobyty lekkim dotknięciem struny nad progiem. Musi brzmieć identycznie jak pusta struna 4.
5. Rozciągnij lekko strunę 6, dostrój ją i sprawdź pozostałe struny, bo zmiana naciągu jednej struny może minimalnie przestroić inne.

W Drop D akord power chord, czyli dwu- lub trzydźwiękowy akord bez tercji, zagrasz jednym palcem położonym na trzech najgrubszych strunach. Dlatego ten strój jest tak popularny w riffach rockowych i metalowych.

W gitarze z pływającym mostkiem tremolo obniżenie jednej struny zmienia równowagę mostka i rozstraja pozostałe struny. Przy częstej grze w Drop D na takim mostku dostrajaj całą gitarę po każdym przestrojeniu albo zleć ustawienie sprężyn pod ten strój.

Na czym polegają stroje obniżone: Eb, D standard i Drop C?

Stroje obniżone to stroje, w których wszystkie struny brzmią niżej niż w standardzie, ale odległości między nimi zostają takie same. Dzięki temu grasz te same chwyty i skale, tylko w niższej tonacji i z cięższym brzmieniem.

Strój Eb, czyli pół tonu niżej

Strój Eb powstaje przez obniżenie wszystkich sześciu strun o półton: Eb Ab Db Gb Bb Eb, po polsku Es As Des Ges B Es. Służy do uzyskania nieco cięższego, ciepłego brzmienia i łatwiejszych podciągnięć strun przy tej samej grubości kompletu.

W stroju Eb grało wielu gitarzystów bluesowych i rockowych, m.in. Jimi Hendrix i Stevie Ray Vaughan. Często wybierają go też zespoły, w których wokaliście wygodniej śpiewać pół tonu niżej.

D standard, czyli cały ton niżej

D standard to strój obniżony o cały ton na wszystkich strunach: D G C F A D. Służy do grania ciężkiego rocka, stonera i metalu oraz do piosenek w niższych tonacjach.

Przy standardowym komplecie 009-042 lub 010-046 struny w D standard bywają już wyraźnie luźne. Wtedy warto przejść na grubszy komplet, o czym piszemy w sekcji o strunach.

Drop C - strój do metalu

Drop C to D standard z najgrubszą struną obniżoną o kolejny cały ton: C G C F A D. Służy do niskich, ciężkich riffów w metalu, metalcore i nu metalu, z power chordami grywanymi jednym palcem jak w Drop D.

1. Obniż wszystkie struny o cały ton, do D standard: D G C F A D.
2. Obniż strunę 6 o kolejny cały ton, z D do C.
3. Sprawdź, czy pusta struna 6 brzmi oktawę niżej niż pusta struna 4, też C.
4. Rozciągnij struny i dostrój całą gitarę, bo przy dużym obniżeniu naciągu struny długo się stabilizują.

Jeszcze niższe stroje, np. Drop B, wymagają zwykle wyraźnie grubszych strun, a czasem gitary barytonowej, czyli gitary o dłuższej menzurze przeznaczonej do niskich strojów. Jeśli grasz w zespole, uzgodnij strój z basistą, bo jego instrument też trzeba przestroić.

Jak działają stroje otwarte Open G, Open D i Open E?

Strój otwarty to strój, w którym puste struny zagrane razem tworzą akord durowy, np. G-dur w Open G. Wystarczy wtedy położyć jeden palec lub slide w poprzek wszystkich strun na dowolnym progu, żeby zagrać kolejny akord.

Slide to rurka ze szkła lub metalu, którą przesuwasz po strunach bez dociskania ich do progów. Stroje otwarte są naturalnym środowiskiem dla tej techniki, a ich historyczne nazwy w bluesie to „Spanish” dla Open G i „Vestapol” dla Open D.

Open G

Open G to strój D G D G B D, w którym puste struny tworzą akord G-dur. Służy do grania bluesa, slide i rockowych riffów akordowych, w których akordy zmieniasz jednym palcem.

Najbardziej znanym użytkownikiem Open G jest Keith Richards z The Rolling Stones. Gra na gitarze pięciostrunowej, bez struny 6, dzięki czemu najniższym dźwiękiem jest G.

Open D

Open D to strój D A D F# A D, po polsku D A D Fis A D, tworzący na pustych strunach akord D-dur. Służy do slide, bluesa akustycznego i folku, a jego niski, pełny akord dobrze brzmi na gitarze akustycznej.

Open D wymaga obniżenia aż czterech strun, ale żadnej nie podwyższasz, więc jest bezpieczny dla każdej gitary. Po przestrojeniu dostrój gitarę dwa–trzy razy, bo zmiana naciągu kilku strun naraz lekko przestawia pozostałe.

Open E

Open E to strój E B E G# B E, po polsku E H E Gis H E, tworzący akord E-dur. Służy głównie do slide na gitarze elektrycznej i daje jaśniejsze brzmienie niż Open D.

W Open E trzy struny podwyższasz, co zwiększa ich naciąg i ryzyko zerwania. Na gitarze akustycznej bezpieczniej nastroić Open D i założyć kapodaster na 2. próg, czyli zacisk dociskający wszystkie struny. Dostajesz wtedy ten sam układ dźwięków bez dodatkowego obciążenia mostka.

Jak grać w stroju DADGAD?

DADGAD to strój D A D G A D, w którym puste struny tworzą akord Dsus4, czyli akord bez tercji, ani durowy, ani molowy. Służy do muzyki celtyckiej i fingerstyle, czyli gry palcami z jednoczesnym prowadzeniem basu i melodii.

Przestroisz gitarę, obniżając o cały ton struny 6, 2 i 1. Brak tercji w pustych strunach sprawia, że te same chwyty pasują zarówno do akordów durowych, jak i molowych, a puste struny długo wybrzmiewają pod melodią.

Strój spopularyzował w latach 60. brytyjski gitarzysta Davy Graham, a w rocku najbardziej znanym przykładem jest „Kashmir” zespołu Led Zeppelin. DADGAD dobrze sprawdza się na gitarze akustycznej, bo nie podnosi naciągu żadnej struny.

Jakie struny i regulacja są potrzebne do niskich strojów?

Do strojów obniżonych o cały ton i więcej warto założyć grubszy komplet strun, który przywróci naciąg zbliżony do stroju standardowego. Zbyt luźne struny brzęczą, gorzej trzymają strój i tracą selektywność brzmienia.

Naciąg to siła, z jaką struna jest napięta na gryfie. Zależy od grubości struny, wysokości dźwięku i menzury, czyli długości drgającej części struny. 

Gitary o krótszej menzurze, typowej dla modeli w stylu Les Paula, potrzebują przy tym samym stroju nieco grubszych strun niż gitary w stylu Stratocastera. Gotowe komplety do niskich strojów znajdziesz w kategorii struny do gitar elektrycznych.

Co zmienić w ustawieniu gitary po zmianie stroju?

Po przejściu na strój o innym naciągu sprawdź ugięcie gryfu, akcję strun i intonację, bo wszystkie trzy zależą od siły, z jaką struny ciągną gryf. Akcja strun to wysokość strun nad progami.

• Niższy naciąg prostuje gryf, co może wywołać brzęczenie w pierwszych pozycjach. Pomoże lekkie poluzowanie pręta napinającego, opisane w poradniku jak wyregulować pręt napinający.
• Wyższy naciąg, np. w Open E, zwiększa ugięcie gryfu i podnosi akcję w środku gryfu.
• Grubsze struny mogą nie mieścić się w nacięciach siodełka przy główce i zacinać się podczas strojenia. Poszerzenie nacięć to praca dla serwisu.
• Po zmianie stroju i grubości strun ustaw intonację na nowo, zgodnie z poradnikiem jak ustawić menzurę w gitarze.
• W gitarze z pływającym tremolo zmiana naciągu wymaga korekty sprężyn, żeby mostek wrócił do właściwej pozycji.

Jeśli na stałe grasz w jednym niskim stroju, najlepszym rozwiązaniem jest pełny setup gitary pod ten strój i komplet strun. Przy częstych zmianach między strojem standardowym a Drop C wygodniej mieć drugą gitarę ustawioną pod niski strój.