Jak ustawić menzurę w gitarze? Regulacja intonacji krok po kroku

Aby ustawić menzurę w gitarze, nastrój pustą strunę i sprawdź stroikiem, czy dźwięk dociśnięty na 12. progu zgadza się z flażoletem, czyli dźwiękiem wydobytym przez lekkie dotknięcie struny nad tym progiem. Gdy dźwięk na progu jest za wysoki, odsuń siodełko mostka od gryfu, a gdy za niski, przysuń je do gryfu. Zamiast flażoletu możesz porównać dźwięk na 12. progu z pustą struną, bo flażolet brzmi dokładnie oktawę wyżej. Powtarzasz to dla każdej struny, aż różnica spadnie orientacyjnie do ±2 centów.

W gitarze elektrycznej i basowej zrobisz to sam śrubokrętem w 20-40 minut. W gitarze akustycznej i klasycznej siodełko mostka nie ma regulacji, więc stroikiem tylko sprawdzisz intonację, a korektę wykona serwis. Zanim zaczniesz, upewnij się, że fałszowanie nie ma innej przyczyny niż mostek.

Jak ustawić menzurę i w którą stronę przesunąć siodełko?

Siodełko mostka przesuwasz zawsze na podstawie porównania flażoletu z 12. progu i dźwięku dociśniętego na tym samym progu. Siodełko mostka to ruchomy element mostka, na którym opiera się struna i który wyznacza koniec jej drgającej części.

Cent to jedna setna półtonu, czyli jednostka, w której stroik pokazuje odchyłkę od czystego dźwięku. Ruchy siodełka są małe: zwykle wystarcza ćwierć lub pół obrotu śruby, po czym trzeba ponownie nastroić strunę i sprawdzić wynik.

Czym jest menzura, a czym intonacja gitary?

Menzura to długość drgającej części struny, mierzona od siodełka przy główce do siodełka mostka. Intonacja to zgodność dźwięków na kolejnych progach z dźwiękami, które powinny tam brzmieć.

W teorii 12. próg leży dokładnie w połowie menzury. W praktyce dociśnięcie struny do progu lekko ją naciąga i podwyższa dźwięk, dlatego siodełka mostka stoją odrobinę dalej niż wynika z menzury nominalnej. To przesunięcie nazywa się kompensacją i jest większe dla grubszych strun.

W polskim slangu gitarowym „ustawienie menzury” oznacza właśnie regulację intonacji. Menzury nominalnej, czyli wymiaru konstrukcyjnego gitary, nie zmieniasz, korygujesz tylko kompensację każdej struny. Inne pojęcia z tego obszaru wyjaśnia słownik pojęć lutniczych.

Po czym poznać złą intonację gitary?

Zła intonacja objawia się tym, że gitara nastrojona na pustych strunach fałszuje na wyższych progach. Im dalej od główki grasz, tym fałsz jest wyraźniejszy.

• Akordy w pierwszej pozycji brzmią czysto, a te same akordy wyżej na gryfie albo chwyty barré brzmią „kwaśno”.
• Oktawa zagrana na 12. progu nie zgadza się z pustą struną.
• Po nastrojeniu do jednego akordu inny akord od razu brzmi fałszywie.
• Gitara stroi ze sobą, ale nie z drugim instrumentem w zespole.

Jeśli gitara traci strój w trakcie grania albo po kilku minutach, to nie jest problem intonacji. W takiej sytuacji sprawdź poradnik gitara nie stroi i szybko się rozstraja.

Czy za fałszowanie zawsze odpowiada menzura?

Nie, fałszowanie na progach często wynika ze starych strun, zbyt wysokiej akcji albo siodełka przy główce, a przesuwanie mostka tylko maskuje problem. Dlatego intonację ustawia się zawsze na końcu regulacji gitary.

Akcja strun to wysokość strun nad progami, a pręt napinający to stalowy pręt w gryfie, którym reguluje się jego ugięcie. Jak je ustawić, opisuje poradnik jak wyregulować gitarę i ustawić akcję strun.

Co przygotować przed regulacją menzury?

Do regulacji menzury potrzebujesz dokładnego stroika chromatycznego, śrubokręta lub klucza pasującego do śrub siodełek oraz nowych, rozciągniętych strun. Stroik chromatyczny to stroik pokazujący każdy dźwięk skali wraz z odchyłką w centach.

Do pomiaru akcji przyda się miarka D'Addario PW-SHG-01, a właścicielom mostków Ibanez Edge pracę ułatwi Ibanez EJK1000. Stroik w aplikacji telefonu bywa mniej dokładny niż dobry stroik sprzętowy, więc przy granicznych odczytach nie ufaj mu w pełni.

Przed pierwszym pomiarem spełnij cztery warunki:

• Struny są nowe lub mało zużyte i rozciągnięte, a gitara trzyma strój.
• Ugięcie gryfu i akcja strun są już ustawione, bo każda ich zmiana przestawia intonację.
• Gitara jest nastrojona do stroju, w którym grasz, np. standardowego E lub obniżonego D.
• Trzymasz gitarę w pozycji do grania, bo na płasko gryf układa się inaczej.

Jak ustawić menzurę w gitarze elektrycznej krok po kroku?

W gitarze elektrycznej menzurę ustawiasz śrubą każdego siodełka mostka, struna po strunie, porównując flażolet i dźwięk na 12. progu. Procedura jest taka sama dla wszystkich mostków, różni się tylko sposób przesuwania siodełka.

1. Nastrój precyzyjnie pustą strunę stroikiem. Jeśli potrzebujesz przypomnienia, zajrzyj do poradnika jak nastroić gitarę.
2. Zagraj flażolet na 12. progu i odczytaj wynik. Flażolet to dźwięk wydobyty przez lekkie dotknięcie struny dokładnie nad progiem, bez dociskania jej do podstrunnicy.
3. Dociśnij tę samą strunę na 12. progu z siłą, z jaką zwykle grasz, i odczytaj wynik.
4. Porównaj oba odczyty i ustal kierunek ruchu siodełka według tabeli z początku wpisu.
5. Poluzuj strunę o ok. pół tonu, żeby nie obciążać śruby i nie rysować siodełka.
6. Obróć śrubę siodełka o ćwierć obrotu we właściwą stronę.
7. Nastrój pustą strunę od nowa i powtórz pomiar. Powtarzaj kroki 2-7, aż różnica spadnie do ok. ±2 centów.
8. Gdy ustawisz wszystkie struny, sprawdź je jeszcze raz po kolei, bo zmiana jednej struny lekko wpływa na pozostałe.

Zawsze stroisz od dołu do pustej struny, a nie od góry. Strojenie w dół zostawia luz w mechanizmie klucza i zafałszowuje pomiar.

Jak przesuwać siodełka w mostku typu Stratocaster?

W mostku typu Stratocaster śruby siodełek wychodzą z tylnej ścianki mostka, a w większości konstrukcji dokręcanie śruby zgodnie z ruchem wskazówek zegara odsuwa siodełko od gryfu. Mimo to obserwuj siodełko przy pierwszym obrocie, bo kierunek zależy od konstrukcji mostka.

W mostkach z ruchomym tremolo po każdej korekcie dostrój wszystkie struny. Zmiana naciągu jednej struny przechyla płytę mostka i rozstraja pozostałe.

Jak ustawić menzurę w mostku tune-o-matic?

W mostku tune-o-matic, czyli mostku na dwóch słupkach typowym dla gitar w stylu Les Paula, każde siodełko przesuwasz małą śrubą przechodzącą przez korpus mostka. Łby śrub bywają skierowane w stronę gryfu albo w stronę strunociągu, więc kierunek obrotu ustal po pierwszym ruchu siodełka.

W tym mostku szczególnie ważne jest luzowanie struny przed regulacją. Napięta struna dociska siodełko i śruba łatwo traci gwint.

Co zrobić w Telecasterze z trzema siodełkami?

W Telecasterze z trzema siodełkami jedno siodełko obsługuje dwie struny, więc intonacja zawsze jest kompromisem między nimi. Ustaw siodełko tak, żeby obie struny miały podobną, możliwie małą odchyłkę, zwykle z lekkim pierwszeństwem dla cieńszej struny.

Jeśli kompromis nie wystarcza, rozwiązaniem są siodełka kompensowane, czyli siodełka ze skośnie wyprofilowaną krawędzią podparcia. Dobór takiego mostka i jego montaż możesz zlecić w serwisie.

Jak ustawić intonację w mostku Floyd Rose i Ibanez Edge?

W mostkach z podwójną blokadą siodełka nie mają śruby regulacyjnej, tylko śrubę blokującą, więc siodełko przesuwa się ręcznie po poluzowaniu struny i blokady. Każdą korektę kończysz ponownym zablokowaniem siodełka i dostrojeniem całej gitary.

To najbardziej pracochłonna wersja regulacji, bo mostek pływa i każda zmiana rozstraja wszystkie struny. W mostkach Ibanez Edge, Lo-Pro Edge i Edge-Pro pomaga narzędzie Ibanez EJK1000, które trzyma siodełko i przesuwa je pokrętłem. Przy innych mostkach tego typu, jeśli brakuje Ci cierpliwości, lepiej oddać gitarę do serwisu.

Czy w gitarze akustycznej i klasycznej można ustawić menzurę?

W gitarze akustycznej i klasycznej nie ma śrub do regulacji menzury, bo siodełko mostka jest osadzone na stałe w rowku mostka. Możesz jednak sprawdzić intonację tą samą metodą flażoletu i 12. progu.

W gitarze akustycznej kompensacja jest wbudowana w położenie i profil siodełka. Jeśli pojedyncza struna odbiega od reszty, serwis może przeprofilować punkt podparcia struny na siodełku albo wykonać nowe siodełko kompensowane. Przesunięcie całego rowka w mostku to już poważna praca lutnicza.

W gitarze klasycznej siodełko jest zwykle proste, bez kompensacji dla poszczególnych strun. Niewielki fałsz jest typowy dla tej konstrukcji, a na życzenie lutnik może wykonać siodełko kompensowane.

W obu typach gitar najczęstszą przyczyną fałszu jest zbyt wysoka akcja albo stare struny, a nie samo siodełko. Najpierw sprawdź te dwie rzeczy. Budowę mostków w różnych gitarach opisuje wpis mostek gitarowy.

Jak ustawić menzurę w gitarze basowej?

Menzurę w gitarze basowej ustawiasz tak samo jak w gitarze elektrycznej, ale siodełka przesuwają się na dłuższych odcinkach. Na koniec regulacji siodełka basu zwykle tworzą wyraźny schodek, z siodełkiem struny E najdalej od gryfu.

1. Nastrój pustą strunę i odczytaj flażolet na 12. progu.
2. Dociśnij strunę na 12. progu i porównaj wynik.
3. Poluzuj strunę i przesuń siodełko według tej samej zasady: za wysoko od gryfu, za nisko do gryfu.
4. Dostrój i powtarzaj, aż odchyłka będzie minimalna. Potem przejdź do kolejnej struny.

Najniższe struny basu dają słaby sygnał dla wielu stroików, a flażolet brzmi wyżej i stroik odczytuje go pewniej. W basie pięciostrunowym siodełko struny H może dojść do końca zakresu regulacji. W takiej sytuacji nie zmieniaj konstrukcji mostka samodzielnie, tylko skonsultuj gitarę w serwisie.

Intonację basu sprawdzaj zawsze po zmianie rodzaju strun, np. z owijki okrągłej na płaską. Struny różnych typów wymagają innej kompensacji.

Kiedy regulację intonacji oddać do serwisu?

Regulację intonacji oddaj do serwisu, gdy mostek nie daje już zakresu ruchu, gdy fałsz ma źródło poza mostkiem albo gdy gitara jest akustyczna lub klasyczna. W tych sytuacjach śrubokręt nie wystarczy.

• Siodełko doszło do końca zakresu, a struna nadal fałszuje.
• Gitara fałszuje głównie w pierwszych pozycjach, co wskazuje na siodełko przy główce.
• Progi są wyraźnie wytarte pod strunami albo gryf jest wygięty.
• Gitara akustyczna lub klasyczna wymaga korekty lub wymiany siodełka mostka.
• Masz mostek z podwójną blokadą i każda korekta kończy się rozstrojeniem całej gitary.
• Zmieniasz grubość strun lub strój i chcesz od razu ustawić akcję, gryf oraz intonację.

Pełna regulacja w serwisie obejmuje kolejno ugięcie gryfu, akcję strun, siodełko przy główce i intonację. Na czym polega taki komplet prac, wyjaśnia wpis setup gitary, a w naszym serwisie możesz zamówić regulację gitary.