Looper gitarowy - co to jest i jak zacząć grać z looperem?

Looper gitarowy to efekt, który nagrywa fragment Twojej gry i od razu odtwarza go w pętli, dzięki czemu możesz grać na jego tle i dogrywać kolejne warstwy. Najczęściej ma postać kostki z jednym przełącznikiem nożnym, ale bywa też wbudowany w delay, multiefekt lub looper z automatem perkusyjnym.

Na looperze nagrasz sobie podkład do ćwiczenia solówek, zbudujesz szkic utworu z kilku warstw albo zagrasz cały numer na scenie bez zespołu. Poniżej wyjaśniamy, jak działa, jak nagrać pierwszą pętlę w rytmie i jaki model wybrać.

Looper gitarowy - co to jest?

Looper gitarowy to cyfrowy rejestrator sterowany nogą, który zapisuje sygnał z gitary i powtarza go bez przerwy, aż go zatrzymasz. Nagrany fragment nazywa się pętlą, z angielskiego loop.

W odróżnieniu od zwykłego rejestratora looper nie wymaga odkładania gitary. Nagrywanie, odtwarzanie i kasowanie obsługujesz przełącznikiem nożnym, więc obie ręce zostają na instrumencie. To sprawia, że looper jest narzędziem do grania, a nie tylko do nagrywania.

Na nagraną pętlę możesz dogrywać kolejne partie, np. bas, drugi rytm albo melodię. Takie nakładanie warstw nazywa się overdubem. Gotową kompozycję z kilku warstw odtwarzasz jako jedną całość i improwizujesz na jej tle.

Jak działa looper?

Looper działa w cyklu czterech kroków: nagrywasz pętlę, looper ją odtwarza, dogrywasz kolejne warstwy, a nieudaną warstwę cofasz. Wszystkie te funkcje uruchamiasz przełącznikami nożnymi.

W wielu looperach z jednym przełącznikiem pojedyncze naciśnięcie przełącza nagrywanie, odtwarzanie i overdub, podwójne zatrzymuje pętlę, a przytrzymanie cofa warstwę. Ten schemat różni się jednak między modelami, więc przed pierwszym graniem przejrzyj instrukcję swojego loopera.

Do czego przydaje się looper: ćwiczenie, komponowanie i koncert?

Looper przydaje się w trzech sytuacjach: jako podkład do ćwiczeń, jako notatnik do szkicowania utworów i jako sposób na pełniejsze brzmienie solisty na scenie. W każdej z nich wystarczy na początek najprostszy model.

Looper do ćwiczeń

Looper do ćwiczeń zastępuje drugiego gitarzystę: nagrywasz ciąg akordów, a potem ćwiczysz na jego tle skale, solówki i improwizację. Po kilku minutach słyszysz też, czy Twój rytm jest równy, bo każde przyspieszenie zostaje w pętli.

• Nagraj cztery akordy w jednej tonacji i graj na nich skalę pentatoniczną, szukając dźwięków, które pasują do każdego akordu.
• Nagraj sam rytm z tłumionymi strunami i ćwicz na nim akcentowanie oraz równe kostkowanie.
• Nagraj prosty riff, a potem dograj do niego drugi głos o tercję wyżej. To dobre ćwiczenie słuchu harmonicznego.
• Zagraj pętlę z włączonym metronomem albo rytmem perkusyjnym i sprawdź, czy kolejne powtórzenia trafiają w beat.

Looper do komponowania

Przy komponowaniu looper działa jak szybki szkicownik: w kilka minut budujesz z warstw zarys zwrotki lub refrenu i od razu słyszysz, czy pomysł działa. Nie musisz uruchamiać komputera ani programu do nagrań.

Loopery z pamięcią pozwalają zapisać pętlę i wrócić do niej następnego dnia. Dla komponujących to większa zaleta niż długi czas pojedynczej pętli.

Looper na scenie

Looper na scenie pozwala soliście zagrać utwór z kilkoma partiami naraz: najpierw rytm, potem bas lub perkusyjne uderzenia w pudło gitary akustycznej, a na końcu melodię. Publiczność widzi, jak utwór powstaje na jej oczach.

Na koncercie liczą się pewna obsługa i niezawodność. Dlatego wiele osób wybiera do grania na żywo looper z dwoma przełącznikami i osobnym przyciskiem stop. W zespole looper przydaje się do budowania tła pod solówkę, ale wymaga gry z perkusistą lub synchronizacji przez MIDI.

Jak nagrać pierwszą pętlę w rytmie?

Pierwszą pętlę nagrasz w rytmie, jeśli wciśniesz przełącznik dokładnie na pierwszą miarę taktu, zarówno na początku, jak i na końcu nagrania. Od trafienia w te dwa momenty zależy, czy pętla będzie płynna.

1. Podłącz looper zgodnie z sekcją o kolejności efektów i ustaw głośność pętli mniej więcej na połowę.
2. Wybierz prosty materiał: dwa lub cztery akordy, każdy na jeden takt, w spokojnym tempie.
3. Zagraj sekwencję kilka razy bez nagrywania, licząc w myślach „raz, dwa, trzy, cztery”.
4. Ustaw stopę na przełączniku przed pierwszym taktem i wciśnij go razem z pierwszym uderzeniem akordu.
5. Zagraj całą sekwencję i wciśnij przełącznik ponownie na „raz” następnego powtórzenia, czyli tam, gdzie zaczynałbyś pierwszy akord od nowa.
6. Posłuchaj kilku powtórzeń. Jeśli słyszysz przeskok lub pauzę na łączeniu, skasuj pętlę i nagraj ją jeszcze raz.
7. Gdy podkład jest równy, włącz overdub i dograj drugą warstwę, np. pojedyncze dźwięki basu na niskich strunach.

Najczęstsze błędy przy pierwszych pętlach łatwo wyeliminować:

• Zamykanie pętli za późno, po wybrzmieniu ostatniego akordu. Pętla dostaje wtedy dodatkową pauzę i „kuleje”.
• Zbyt głośna pierwsza warstwa. Kolejne overduby sumują się i zagłuszają solówkę.
• Długie i skomplikowane pętle na start. Krótka pętla łatwiej wychodzi i szybciej uczy wyczucia przełącznika.
• Patrzenie na przełącznik w trakcie gry. Lepiej wyćwiczyć ruch stopy na pamięć.

Jeśli trafianie w takt sprawia Ci trudność, wybierz looper z rytmem perkusyjnym albo funkcją, która startuje nagrywanie dopiero w chwili, gdy zaczynasz grać. Część looperów potrafi też dociągnąć pętlę do pełnego taktu w ustawionym tempie.

Jakie są typy looperów?

Loopery dzielą się na sześć głównych typów: małe kostki z jednym przełącznikiem, loopery z perkusją, wieloprzyciskowe loopery stereo, delaye z funkcją loopera, loopery w multiefektach i loopery do gitary akustycznej lub wokalu. Różnią się wygodą obsługi i dodatkowymi funkcjami, a nie samą zasadą działania.

Looper stereo to looper z dwoma wejściami i wyjściami, który zapisuje i odtwarza sygnał w dwóch kanałach. Przyda się, jeśli korzystasz z efektów stereo, np. delayu ping-pong, albo grasz na dwóch wzmacniaczach. Przy jednym wzmacniaczu w zupełności wystarczy looper mono.

Przykłady z oferty: mini looper to Electro-Harmonix Nano Looper 360, looper z perkusją to NUX NDL-3 Hook & Loop lub Mooer Groove Loop X2. Na scenę sprawdzą się Electro-Harmonix 1440 Stereo Looper i Electro-Harmonix 22500 Dual Stereo Looper.

Delay z looperem oferują Electro-Harmonix Canyon i Electro-Harmonix Grand Canyon. Do gitary akustycznej pasuje Fishman AFX Mini Broken Record, a do pętli wokalnych Mooer MVP3 Loopation. Pełny wybór znajdziesz w kategorii loopery gitarowe.

Gdzie wpiąć looper w łańcuchu efektów?

Looper najlepiej wpiąć na końcu łańcucha efektów, po delayu i pogłosie, albo w pętli efektów wzmacniacza. Wtedy pętla zapisuje gotowe brzmienie, a Ty możesz zmienić przester lub wyłączyć efekty do solówki, nie ruszając podkładu.

Looper nagrywa wszystko, co dociera do jego wejścia. Jeśli wepniesz go przed kostką przesteru, pętla przejdzie przez przester przy każdym odtworzeniu. Włączenie przesteru do solówki zmieni wtedy brzmienie także podkładu.

Gdy przester daje kanał wzmacniacza, a nie kostka, looper wpięty przed wzmacniaczem ma ten sam problem przy zmianie kanału. Rozwiązaniem jest pętla efektów, czyli gniazda Send i Return we wzmacniaczu, które pozwalają wpiąć efekty między przedwzmacniacz a końcówkę mocy. Więcej o ustawianiu kostek przeczytasz we wpisie o tym, jaka powinna być kolejność efektów gitarowych.

W gitarze akustycznej looper wpinasz zwykle za przedwzmacniaczem akustycznym, przed mikserem lub wzmacniaczem akustycznym. Przy multiefekcie wystarczy ustawić blok loopera na końcu łańcucha w ustawieniach urządzenia.

Cyfrowe loopery potrzebują stabilnego zasilania 9 V i pobierają zwykle więcej prądu niż proste kostki analogowe, orientacyjnie ok. 100–300 mA. Sprawdź wymaganą wartość w instrukcji, bo za słaby zasilacz powoduje szumy i resetowanie się urządzenia.

Jak wybrać looper gitarowy?

Looper gitarowy wybierasz według tego, gdzie będziesz go używać: do ćwiczeń w domu wystarczy mała kostka z jednym przełącznikiem, a do koncertów lepszy jest model z osobnym przyciskiem stop i zapisem pętli. Czas nagrania ma znacznie mniejsze znaczenie, niż sugerują opisy producentów.

• Liczba przełączników. Jeden wystarczy do ćwiczeń, ale osobny przycisk stop lub drugi przełącznik ułatwia pewną obsługę na scenie.
• Rytm perkusyjny. Przyda się, jeśli ćwiczysz sam i chcesz kontrolować timing.
• Pamięć pętli. Ważna przy komponowaniu i przygotowywaniu podkładów na koncert.
• Stereo. Potrzebne tylko przy efektach stereo lub dwóch wzmacniaczach.
• Synchronizacja MIDI. Pozwala zgrać looper z automatem perkusyjnym lub innymi urządzeniami w tym samym tempie.
• Wejście mikrofonowe. Niezbędne, jeśli chcesz zapętlać także wokal.
• Rozmiar i zasilanie. Mała kostka łatwiej zmieści się na pedalboardzie, ale sprawdź też wymagany prąd zasilacza.

Jeśli masz już multiefekt, zacznij od wbudowanego loopera. Sprawdzi się do ćwiczeń, choć zwykle oferuje krótszy czas nagrania i mniej funkcji niż osobna kostka.

Osobny looper wybierz, gdy chcesz niezależnie zmieniać brzmienia w multiefekcie, potrzebujesz pewnej obsługi na scenie albo zapisujesz dużo pętli. Kostka nie znika też przy zmianie presetu, co w części multiefektów kasuje lub zatrzymuje pętlę.