Jak nastroić gitarę bez stroika? Metoda 5 progu, flażolety i strojenie ze słuchu

Aby nastroić gitarę bez stroika, nastrój najgrubszą strunę E według dźwięku odniesienia, a potem dostrajaj kolejne struny do poprzedniej, dociśniętej na 5. progu. Wyjątkiem jest struna G, którą dociskasz na 4. progu, żeby nastroić strunę H. Dokładniejsze są flażolety na 5. i 7. progu, a dźwięk odniesienia możesz wziąć z kamertonu, pianina lub drugiej gitary.

Strojenie bez stroika dzieli się na dwa etapy. Najpierw ustalasz wysokość jednej struny, a potem stroisz pozostałe względem niej, czyli relatywnie. Jeśli grasz sam, wystarczy drugi etap, ale do grania z innymi muzykami potrzebny jest też dobry dźwięk odniesienia.

Jak nastroić gitarę bez stroika? Cztery metody

Gitarę bez stroika nastroisz czterema metodami: metodą 5. progu, flażoletami, z kamertonem albo do pianina lub innego instrumentu. Pierwsze dwie ustawiają struny względem siebie, a dwie kolejne dają dźwięk odniesienia.

Strojenie ze stroikiem opisuje poradnik jak nastroić gitarę. Tutaj skupiamy się na sytuacjach, gdy stroika ani aplikacji nie masz pod ręką.

Jak nastroić gitarę metodą 5. progu krok po kroku?

W metodzie 5. progu dociskasz niższą strunę na 5. progu i dostrajasz do niej kolejną pustą strunę, aż oba dźwięki brzmią identycznie. Jedynie przy strojeniu struny H dociskasz strunę G na 4. progu.

1. Nastrój strunę 6 (E, najgrubszą) według dźwięku odniesienia albo zostaw ją, jeśli grasz sam.
2. Dociśnij strunę 6 na 5. progu. To dźwięk A. Zagraj go i pustą strunę 5 (A), a potem kręć kluczem struny 5, aż dźwięki się zrównają.
3. Dociśnij strunę 5 na 5. progu (dźwięk D) i dostrój do niego pustą strunę 4 (D).
4. Dociśnij strunę 4 na 5. progu (dźwięk G) i dostrój do niego pustą strunę 3 (G).
5. Dociśnij strunę 3 na 4. progu (dźwięk H) i dostrój do niego pustą strunę 2 (H, na stroikach oznaczaną jako B).
6. Dociśnij strunę 2 na 5. progu (dźwięk E) i dostrój do niego pustą strunę 1 (e).
7. Zagraj kilka akordów, np. E-dur, G-dur i D-dur, i popraw struny, które brzmią fałszywie.

Zawsze stroisz strunę wyższą do niższej, dociśniętej. Struny, do której się odnosisz, już nie ruszasz, bo każda jej zmiana przestawi wszystkie kolejne.

Dlaczego struna H stroi się na 4. progu?

Struna H stroi się na 4. progu, bo w stroju standardowym odległość między strunami G i H to tercja wielka, czyli cztery półtony. Między pozostałymi sąsiednimi strunami jest kwarta, czyli pięć półtonów, stąd 5. próg.

Półton to odległość jednego progu na gryfie. Taki układ strun, z jednym wyjątkiem, ułatwia chwyty akordów, dlatego przyjął się jako standard. 

Jak nastroić gitarę flażoletami?

Strojenie flażoletami polega na porównywaniu dwóch czystych, wysokich dźwięków: flażoletu na 5. progu niższej struny i flażoletu na 7. progu kolejnej struny. Flażolet to dźwięk wydobyty przez lekkie dotknięcie struny dokładnie nad metalowym progiem, bez dociskania jej do podstrunnicy.

Flażolety długo wybrzmiewają i nie zależą od siły docisku, dlatego różnicę między nimi słychać łatwiej niż przy metodzie 5. progu. Możesz też grać je jednocześnie i kręcić kluczem, gdy oba dźwięki jeszcze brzmią.

1. Dotknij lekko struny 6 dokładnie nad 5. progiem, uderz ją i od razu zdejmij palec.
2. Zrób to samo na strunie 5 nad 7. progiem, tak żeby oba flażolety brzmiały jednocześnie.
3. Słuchaj pulsowania i kręć kluczem struny 5, aż pulsowanie zniknie.
4. Przejdź do kolejnych par z tabeli. Strunę H dostrój do flażoletu na 7. progu struny 6.
5. Sprawdź strój akordami i oktawami, np. pustą strunę 1 z pustą struną 6.

Flażolety dają interwały naturalne, które różnią się od stroju stroika o ok. 2 centy na każdej parze strun. Cent to jedna setna półtonu. Przy graniu solo ta różnica jest niesłyszalna, ale błędy mogą się sumować, więc na koniec zawsze sprawdź całość akordami.

Jak nastroić gitarę z kamertonem?

Kamerton daje dźwięk A o częstotliwości 440 Hz, do którego najłatwiej dostroić flażolet na 5. progu struny A. Flażolet ten brzmi dokładnie tym samym dźwiękiem co kamerton, więc różnicę słychać od razu.

1. Uderz kamerton o kolano lub inną miękką powierzchnię, nigdy o twardy przedmiot.
2. Przyłóż trzonek kamertonu do płyty gitary albo do mostka. Pudło wzmocni jego dźwięk.
3. Zagraj flażolet na 5. progu struny 5 (A) i porównaj go z kamertonem.
4. Kręć kluczem struny A, aż dźwięki się zrównają i zniknie pulsowanie.
5. Nastrój pozostałe struny względem struny A metodą 5. progu lub flażoletami. Strunę 6 dostroisz tak, że jej flażolet na 5. progu ma brzmieć jak flażolet na 7. progu struny A.

Kamerton jest tani, nie wymaga baterii i mieści się w futerale. Przykładem jest kamerton widełkowy König & Meyer 16800 440 Hz.

Skąd wziąć dźwięk A, gdy nie masz kamertonu?

Dźwięk A o częstotliwości 440 Hz znajdziesz w pianinie lub keyboardzie, w nagraniu dźwięku wzorcowego albo w metronomie z funkcją dźwięku odniesienia. Na pianinie to A powyżej środkowego C.

Na gitarze dźwięk A 440 Hz brzmi na strunie 1 dociśniętej na 5. progu i we flażolecie na 5. progu struny A. Pusta struna A brzmi dwie oktawy niżej, z częstotliwością 110 Hz. Jeśli grasz sam, dokładna wysokość nie ma znaczenia, ważne, żeby struny były nastrojone względem siebie.

Jak nastroić gitarę do pianina lub drugiego instrumentu?

Do pianina dostrajasz każdą pustą strunę do odpowiadającego jej klawisza, pamiętając, że gitara brzmi w niższych rejestrach. Struna 1 odpowiada E nad środkowym C, a struna 6 E dwie oktawy niżej.

Keyboardy mają czasem włączoną transpozycję, która przesuwa wszystkie dźwięki. Przed strojeniem upewnij się, że jest wyłączona. Stare pianino bywa też rozstrojone względem 440 Hz, ale jeśli grasz razem z nim, i tak stroisz się do niego.

Przy strojeniu do drugiej gitary porównujesz te same puste struny albo struny dociśnięte na tych samych progach. Gitara basowa brzmi oktawę niżej, a jej cztery struny E, A, D i G odpowiadają czterem najgrubszym strunom gitary. Strojenie basu opisuje wpis jak nastroić gitarę basową.

Jak usłyszeć dudnienie przy strojeniu?

Dudnienie to pulsowanie głośności, które słyszysz, gdy dwa dźwięki są prawie, ale nie całkiem jednakowe. Im bliżej zgodności, tym wolniejsze pulsowanie, a gdy dźwięki są identyczne, znika całkowicie.

Częstotliwość pulsowania to różnica częstotliwości obu dźwięków. Przykładowo dźwięki 440 Hz i 442 Hz pulsują dwa razy na sekundę. Ta prosta zależność pozwala stroić bardzo dokładnie, nawet bez wprawnego słuchu muzycznego.

• Graj oba dźwięki jednocześnie i pozwól im wybrzmieć. Dudnienie słychać najlepiej w wybrzmiewającym dźwięku, a nie w samym uderzeniu.
• Kręć kluczem powoli. Jeśli pulsowanie przyspiesza, kręcisz w złą stronę.
• Stroik się przydaje, ale nie jest niezbędny: dudnienie słychać najwyraźniej we flażoletach, dlatego ta metoda jest najdokładniejsza.
• Strój w cichym pomieszczeniu, bo hałas maskuje pulsowanie.

Jakie błędy popełnia się przy strojeniu bez stroika?

Najczęstsze błędy przy strojeniu bez stroika to strojenie „z góry”, zbyt mocny docisk struny i brak końcowego sprawdzenia akordami. Każdy z nich łatwo wyeliminować.

• Strojenie z góry. Jeśli dźwięk jest za wysoki, zejdź poniżej i dociągnij strunę do właściwego dźwięku od dołu. Dzięki temu w mechanizmie klucza nie zostanie luz.
• Zbyt mocny docisk struny na 5. progu. Mocno dociśnięta struna brzmi wyżej, a strojona do niej struna będzie zbyt wysoka.
• Palec daleko od progu. Dociskaj strunę tuż przed metalowym progiem.
• Pomylenie oktawy. Struna nastrojona oktawę za wysoko ma bardzo duży naciąg i może pęknąć.
• Brak drugiej rundy. Po nastrojeniu wszystkich strun sprawdź je jeszcze raz, bo zmiana naciągu jednej lekko przestawia pozostałe.
• Kumulowanie się błędów. Mały błąd na każdej parze strun sumuje się, dlatego na koniec porównaj pustą strunę 1 z pustą struną 6, które brzmią w odstępie dwóch oktaw.
• Strojenie nowych, nierozciągniętych strun. Najpierw delikatnie je rozciągnij, inaczej strój spadnie po kilku minutach.

Jeśli gitara rozstraja się mimo starannego strojenia, przyczyna leży w strunach, kluczach lub siodełku, a nie w metodzie. Opisujemy to we wpisie gitara nie stroi i szybko się rozstraja. Gdy strojenie ze słuchu sprawia Ci trudność, sięgnij po stroik, np. NEXON UTV-201 lub D'Addario PW-CT-17.