Brzęczą struny w gitarze? 8 przyczyn i sposoby naprawy

Brzęczenie strun to metaliczny dźwięk, który powstaje, gdy drgająca struna uderza o próg. Najczęstsze przyczyny to zbyt niska akcja strun, za proste ugięcie gryfu, nierówne lub zużyte progi oraz za nisko nacięte siodełko, a miejsce, w którym gitara brzęczy, zwykle wskazuje winowajcę.

Część przyczyn usuniesz sam w kilkanaście minut, np. podnosząc siodełka mostka lub korygując pręt napinający. Inne, takie jak wystający próg czy zużyte siodełko, wymagają serwisu. Zacznij od tabeli diagnostycznej: dopasuj objaw, a potem przejdź do sekcji z rozwiązaniem.

Skąd bierze się brzęczenie strun? Szybka diagnoza

Brzęczenie strun najszybciej zdiagnozujesz, sprawdzając, na których progach i strunach występuje oraz czy pojawia się przy każdej sile gry. Tabela łączy najczęstsze objawy z przyczyną i rozwiązaniem.

W gitarze elektrycznej delikatne brzęczenie, słyszalne tylko bez wzmacniacza, jest często dopuszczalne. Problemem staje się wtedy, gdy słychać je przez wzmacniacz albo dźwięk wyraźnie gaśnie. W gitarze akustycznej każde brzęczenie jest słyszalne, więc warto je usunąć.

Czy to na pewno struny?

Nie każde brzęczenie pochodzi od strun uderzających o progi. Jeśli dźwięk pojawia się tylko przy określonych dźwiękach, niezależnie od progu, a struna nie dotyka progu, sprawdź luźne elementy gitary.

• Nakrętki i podkładki kluczy na główce.
• Osłonka pręta napinającego i jej śruby.
• Przewody przetwornika lub baterii luźno leżące w pudle gitary akustycznej.
• Sprężyny tremolo i pokrywa sprężyn w gitarze elektrycznej.
• Luźna nakrętka pręta jednostronnego, poluzowanego do zera.
• Siodełka mostka lub ich śruby regulacyjne.

Czy przyczyną jest zbyt niska akcja strun?

Zbyt niska akcja strun to najczęstsza przyczyna brzęczenia, szczególnie gdy brzęczy środek gryfu i wiele strun naraz. Akcja to wysokość strun nad progami, mierzona zwykle nad 12. progiem.

Niska akcja ułatwia grę, ale zostawia strunie mniej miejsca na drgania. Granica, przy której zaczyna się brzęczenie, zależy od stanu progów, ugięcia gryfu i siły Twojego ataku.

Wartości są punktem startowym, a nie normą. Do pomiaru przyda się miarka do wysokości strun D'Addario PW-SHG-01. W gitarze elektrycznej akcję podniesiesz śrubami siodełek mostka, a w akustycznej i klasycznej zwykle przez podłożenie podkładki pod siodełko mostka. Szczegóły opisują wpisy wysokość strun nad 12. progiem oraz jak wyregulować gitarę i ustawić akcję strun.

Czy brzęczenie powoduje ugięcie gryfu?

Gryf za prosty lub wypukły powoduje brzęczenie głównie na progach 1–5, bo struna nie ma wtedy miejsca na drgania w pierwszych pozycjach. Ugięcie gryfu to lekkie wklęśnięcie gryfu pod naciągiem strun, regulowane prętem napinającym.

Ugięcie sprawdzisz w minutę:

1. Załóż kapodaster na 1. próg.
2. Dociśnij najgrubszą strunę na progu, przy którym gryf łączy się z korpusem.
3. Sprawdź szczelinę między struną a 7.-8. progiem. Brak szczeliny oznacza gryf prosty lub wypukły.

Jeśli szczeliny nie ma, poluzuj pręt o 1/8 obrotu, nastrój gitarę i zmierz ponownie. Pełną, bezpieczną procedurę opisuje poradnik jak wyregulować pręt napinający. Wiele gitar klasycznych nie ma regulowanego pręta, więc w nich korektę ugięcia wykonuje serwis.

Zmiana wilgotności powietrza między sezonami także zmienia ugięcie gryfu. Jeśli gitara zaczęła brzęczeć jesienią lub wiosną bez żadnej zmiany strun, to najbardziej prawdopodobna przyczyna.

Czy winne są nierówne lub zużyte progi?

Nierówne progi wywołują brzęczenie w jednym konkretnym miejscu, a zużyte progi dają brzęczenie i gasnące dźwięki w pozycjach, w których grasz najczęściej. Obie wady wymagają pracy przy progach, a nie samej regulacji.

Wysoki lub poluzowany próg

Gdy brzęczy tylko jeden dźwięk, winny jest zwykle próg położony o jeden dalej w stronę korpusu. Jest wyższy od sąsiednich albo uniósł się z rowka, więc struna dociśnięta przed nim o niego uderza.

1. Zdejmij lub poluzuj struny w okolicy podejrzanego progu.
2. Połóż krótką prostą linijkę lub krawędź karty na trzech sąsiednich progach.
3. Spróbuj ją zakołysać. Jeśli linijka kołysze się na środkowym progu, ten próg jest za wysoki.

Zużyte progi

Zużyte progi mają spłaszczenia i wyżłobienia pod strunami, widoczne gołym okiem w pierwszych pozycjach. Struna opiera się wtedy na krawędzi wyżłobienia, a nie na wierzchołku progu, co daje brzęczenie i fałsz.

Rozwiązaniem jest szlif progów, czyli wyrównanie ich wysokości, nadanie zaokrąglonego kształtu i polerowanie. Przy bardzo głębokich wyżłobieniach potrzebna jest wymiana progów. 

Czy brzęczenie może powodować siodełko?

Siodełko powoduje brzęczenie wtedy, gdy puste struny brzęczą, a dźwięki na progach brzmią czysto. Siodełko to listewka przy główce z nacięciami, w których leżą struny; za głębokie nacięcia opuszczają strunę zbyt nisko nad 1. próg.

1. Załóż kapodaster na 1. próg i zagraj strunę. Jeśli brzęczenie znika, problem leży w siodełku.
2. Dociśnij strunę między 2. a 3. progiem i spójrz na szczelinę nad 1. progiem.
3. Prawidłowo powinna być minimalna, ledwie widoczna. Jeśli struna dotyka 1. progu, nacięcie jest za głębokie.

Za nisko nacięte siodełko podnosi się podkładką lub wymienia na nowe w serwisie. Samodzielne pogłębianie nacięć bez wprawy łatwo kończy się kolejnym brzęczeniem. Jeśli struny zacinają się w siodełku przy strojeniu, pomoże smar do siodełek, np. Lizard Spit Slick Nutz. Więcej o tym elemencie przeczytasz we wpisie co to jest siodełko gitary.

Czy brzęczenie zależy od strun i stroju?

Struny i strój wpływają na brzęczenie przez naciąg: cieńsze struny i obniżony strój zmniejszają napięcie, więc struna drga szerzej i łatwiej uderza o progi. Dlatego gitara często zaczyna brzęczeć zaraz po zmianie kompletu na cieńszy albo po przestrojeniu w dół.

Mniejszy naciąg dodatkowo prostuje gryf, co nasila brzęczenie w pierwszych pozycjach. Po zmianie strun lub stroju sprawdź najpierw ugięcie gryfu, a potem akcję.

Brzęczenie samej struny E przy mocnym ataku jest typowe dla zbyt cienkiej najgrubszej struny w obniżonym stroju. Pomaga komplet z grubszymi strunami basowymi albo podniesienie siodełka mostka po stronie basowej.

Czy brzęczenie wynika z techniki gry?

Technika gry powoduje brzęczenie, gdy palec dociska strunę za daleko od progu albo gdy atak prawej ręki jest mocniejszy, niż pozwala ustawienie gitary. To częsta przyczyna u początkujących, a także u osób grających na cudzym instrumencie.

• Dociskaj strunę tuż przed progiem, a nie w połowie pola między progami.
• Dociskaj tylko z taką siłą, jaka daje czysty dźwięk. Zbyt mocny docisk podwyższa dźwięk i męczy dłoń.
• Uderzaj kostką bliżej środka struny lub łagodniej, jeśli brzęczy tylko przy mocnym ataku.
• Sprawdź, czy inne palce nie dotykają przypadkiem sąsiednich strun.

Prosty test: poproś kogoś o zagranie tego samego fragmentu na Twojej gitarze. Jeśli u tej osoby gitara nie brzęczy, problem leży raczej w technice niż w ustawieniu.

Kiedy z brzęczeniem trzeba iść do serwisu?

Do serwisu warto oddać gitarę, gdy brzęczenie nie znika po regulacji pręta i akcji albo gdy wynika z progów, siodełka lub garbu gryfu. Te naprawy wymagają specjalistycznych narzędzi i doświadczenia.

• Brzęczy jeden konkretny dźwięk, a test linijki wskazuje wystający próg.
• Na progach widać wyraźne wyżłobienia pod strunami.
• Brzęczą tylko puste struny, a siodełko ma za głębokie nacięcia.
• Brzęczenie powyżej 12. progu nie znika po podniesieniu akcji, co sugeruje garb gryfu przy korpusie.
• Pręt napinający stawia opór albo jest już dokręcony do końca.
• W gitarze akustycznej widać wybrzuszenie płyty lub odstający mostek.